Bạch cập

Là củ của cây Bạch cập – Bletìlla striata (Thunb) Reichb F. Họ lan – Orchidaceae.

Sau khi thu hái, rửa sạch đất cát. Phơi khô. Có thể tiến hành chế biến như sau:

  1. Thái phiến.

Trước hết đem bạch cập ngâm nước 2 giờ. Vớt ra ủ 1 ngày; lại làm như trên một lần nữa cho tới khi mềm. Vớt ra vẩy khô nước để tránh bị nhớt. Việc ủ lâu hay mau là phụ thuộc vào mùa (mùa đông có thể ủ 2 ngày). Khi li có thể vảy thêm nước. Thái phiến dọc cu, dầy 2-3 mm. Phơi khô.

  1. Cũng có thể đem ngâm trong nước nóng 2 giờ.

Sau đó đem đồ mềm. Thái phiến dầy 2-3mm. Do vị thuốc có thể chất rắn, song lại có chất nhớt cho nên cần chú ý việc làm mềm. Tuy nhiên ngâm lâu lại dễ làm mất hoạt chất cho nên đồ là phương pháp hay dùng để chế bạch cập.

Cây bạch cập

Cây bạch cập

* Công dụng: Thuốc có tác dụng cầm máu, dùng khi ho ra máu hoặc các trường hợp chảy máu khác: Máu cam, máu chân răng, băng huyết… Ngoài ra, thuốc còn có tác dụng sinh cơ, giảm đau; do đó dùng tốt cho các vết thương chảy máu hoặc nhọt độc lở loét khó liền miệng.

Bạch chỉ

Rễ phơi khô của cây Bạch chỉ – Angelica dahurica (Fisch) Bench et Hook hoặc A.anomala Ave=Lall. Họ Hoa tán – Apiaceae

Sau khi thu hái, rửa sạch đất cát, phơi khô, xông diêm sinh bảo quản. Khi dùng có thể tiến hành chế biến.

>>> Xem thêm: Lá mơ – vị thuốc không thể quên cho bệnh kiết lỵ

  1. Ngâm – thái.

Sau khi phơi khô, bạch chỉ rất cứng, cần làm mềm trước khi thái phiến bằng cách ngâm nước lã. Tuy nhiên nếu ngâm không đúng kỷ thuật làm cu mềm không đều, do đó việc thái phiến khó khăn, phần đầu rễ nếu còn cứng sẽ bị giòn vỡ; trong khi đó phần đuôi rễ là mềm nát. Để khắc phục tình trạng này có thể ngâm bằng cách: Cho bạch chỉ vào cái chậu nước đầu rễ hướng xuống đáy chậu (nước không đổ ngập phần đuôi). Tuy vậy, cách này chỉ phù hợp với điều kiện dùng lượng ít. Khi dùng lượng lớn cần ngâm rồi ủ mềm. Sau đó thái phiến dầy l-3mm, dài 5-7cm. Phơi khô.

Bạch chỉ thái phiến

Bạch chỉ thái phiến

  1. Bạch chỉ sao giấm.

Bạch chỉ phiến             10kg

Giấm thanh                  0,5kg.

Sau khi tẩm giấm, ủ 30 phút cho bạch chỉ hút hết. Sao khô.

  1. Bạch chỉ sao cháy.

Đem bạch chỉ sao tới khi bề mặt phiến chuyển màu đen, có mùi cháy.

* Công dụng: Bạch chỉ có tác dụng phát hãn, giải biểu hàn, được dùng trị bệnh cảm mạo phong hàn; kèm theo đau đầu nhiều; đặc biệt đau đầu vùng trán đỉnh, vùng xương lông mày. Khi sao cháy bạch chỉ có tác dụng chỉ huyết, được dùng trong đại tiện ra máu. cần chú ý, vì bạch chi thành phần chủ yếu là tinh dầu; nếu dùng với tính chất giải biểu, chỉ thống, cần tránh làm thất thoát bộ phận này.

Vì trong thành phần của nó có chứa hoạt chất byak angelicol, có tác dụng làm giãn mạch làm cho khí huyết lưu thông để giảm đau. Với tính chất này có thể dùng bạch chỉ trong bệnh đau đầu do viêm xoang có mủ; hoặc đau thắt ngực do co thắt động mạch vành tim.